วันเสาร์ที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2554

Physics in our life


ฟ้าผ่า

    ฟ้าผ่าเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติโดยเริ่มจากการก่อตัวของเมฆฟ้าผ่า (CumulonimbusCloud)ที่มีทั้งประจุบวกและลบอยู่ในก้อนเมฆเมื่อการสะสมประจุมากขึ้นก็ทำให้ศักดาไฟฟ้าระหว่างก้อนเมฆกับพื้นดินมีการพัฒนาเพิ่มสูงขึ้นจนถึงจุดสูงสุดที่ทำให้เกิดการถ่ายเทประจุไฟฟ้าปริมาณมหาศาลระหว่างก้อนเมฆกับพื้น ดินที่เรียกว่า ฟ้าผ่า 


 การเกิดฟ้าผ่า
1. โดยปกติแล้วอากาศนั้นเป็นฉนวนไฟฟ้ามันจะไม่ยอมให้ประจุต่างๆ เคลื่อนที่ผ่านมันได้โดยง่ายดังนั้น เมื่อประจุไฟฟ้าบนเมฆจะเคลื่อนที่ลงสู่พื้นดิน จะต้องมีปริมาณ ที่สูงมากโดยประจุเหล่านี้จะสร้างความต่างศักย์ไฟฟ้าที่เกิดขึ้นจะทำให้ อากาศซึ่งเป็นฉนวนไฟฟ้าแตกตัวเป็นไอออนชั่วคราว


2. อากาศที่แตกตัวนี้จะลักษณะเป็นท่อผอมๆ ยาวๆ โดยทั่วไปจะมีความยาวประมาณ 50 เมตร เมื่อท่อนี้เกิดขึ้นประจุก็จะมีการถ่ายเทไปอีกจุดหนึ่งเมื่อถ่ายเทเสร็จ แล้วจะทำให้เกิดการแตกตัวของอากาศที่ใหม่ ซึ่งมีลักษณะคล้ายๆ เดิมที่เป็นท่อ เล็กๆ ดังนั้นการเกิดขึ้นของฟ้าฝ่าจะเป็นไปใน ลักษณะทีละขั้นทีละขั้น โดยแต่ละขั้นจะใช้เวลาประมาณ 5 x 10-6 วินาที เนื่องจากแต่ละขั้นเกิดขึ้นเร็วมาก เราจึงเห็นการเกิดขึ้นของฟ้าผ่า เป็นเหตุ การณ์ต่อเนื่อง และ เกิดขึ้นเร็วมาก

3. แต่ละขั้นของการทำให้อากาศแตกตัวเป็นไออนนี้ ท่อดังกล่าวไม่จำเป็นต้องอยู่ในแนวดิ่งเสมอไปความจริงแล้วมันอยู่ในทิศทางไหนก็ได้ขึ้นอยู่กับค่าของการนำ ไฟฟ้าในอากาศซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพของอากาศในที่นั้นๆ ดังนั้นเราจึงเห็นฟ้าผ่าในรูปแบบต่างๆ มิใช่ฟ้าผ่าในแนว ดิ่ง แต่เป็นรูปร่าง ที่แตกกิ่งก้านสาขาไปอย่างสวยงาม

4. ฟ้าผ่าจะเกิดจากการเคลื่อนที่ของประจุลบที่อยู่ด้านล่างของเมฆรวมกันมากขึ้นเรื่อยๆ จนถึงขนาดหนึ่ง แรงผลักระหว่างประจุลบบนก้อนเมฆจะผลักให้ประจุลบที่ผิวโลกแยกตัวออกจากประจุบวก จนทำให้ผิวโลกมีประจุเป็นบวกเพิ่มมากขึ้น

5. ประจุลบบนก้อนเมฆจะผลักกันเองและขณะเดียวกันจะถูกดูดโดยประจุบวกจากพื้นโลกจึงทำให้มีประจุลบเคลื่อนที่ลงสู่ผิวโลก เนื่องจากแรงผลักจากด้านบนและแรงดูดจากด้านล่าง ซึ่งก็คล้ายๆกับแรงผลัก-ดูดของขั่วแม่เหล็ก

6. ทำให้เกิดการเคลื่อนที่ของประจุลบจากก้อนเมฆลงสู่ดินและเกิดแสงขึ้นมาในขณะที่มันเคลื่อนที่ระหว่างก้อนเมฆกับพื้นโลกจะเคลื่อนที่อย่างเร็ว ทำให้เกิดทั้งเสียงและเปล่งแสงออกมาเราเรียกว่าฟ้าผ่า

หมายเหตุ ประจุบวกที่เกิดขึ้นในก้อนเมฆและบนพื้นโลกจะไม่เคลื่อนที เพราะมีมวลมากกว่าประจุลบมาก.

  






ข้อมูลจาก